Supreme Court: ಫ್ಲಾಟ್ ಅಥವಾ ಮನೆ ಖರೀದಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಖರೀದಿದಾರರು ತಮ್ಮ ‘ಗ್ರಾಹಕ’ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ವ್ಯವಹಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಬಿಲ್ಡರ್ ವಿಳಂಬ, ಅನ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕು ಮನೆ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಉಳಿಯಲಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?
ಈ ಪ್ರಕರಣ ಗುರುಗ್ರಾಮ್ನಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿತ್ತು. 2005ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಖರೀದಿದಾರರು ಬಿಲ್ಡರ್ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಫ್ಲಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ 36 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬಿಲ್ಡರ್ ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ತಡ ಮಾಡಿ, 2015ರಲ್ಲಿ ಮನೆ ನೀಡಿದ್ದನು.
ಮನೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾದ ಬಳಿಕ ಖರೀದಿದಾರರು ಅದನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಬಿಲ್ಡರ್ ನೀಡಿದ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವರು ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು.
NCDRC ದೂರು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದೇಕೆ?
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ವಿವಾದಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗ (NCDRC) ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಬಿಲ್ಡರ್ ನೀಡಿದ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಬಿಲ್ಡರ್ನ ವಾದ ಹೀಗಿತ್ತು:
- ಖರೀದಿದಾರರು ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮನೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾರೆ
- ಮನೆ ಸಿಕ್ಕ ತಕ್ಷಣ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿರುವುದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆ
- ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ
ಈ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ NCDRC ದೂರು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತ್ತು.
Dishank Survey App ಮೂಲಕ ಸರಿಯಾದ ಜಮೀನಿನ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಮಾಹಿತಿ
ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ವಾದ ಏನು?
NCDRC ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಖರೀದಿದಾರರು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು:
- ಮನೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿತ್ತು
- ಬಿಲ್ಡರ್ ನೀಡಿದ ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು
- ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದು ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ
ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ನ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು
ಪ್ರಕರಣದ ಸಮಗ್ರ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್, NCDRC ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಇಂತಿವೆ:
- ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಮುಖ್ಯ: ಮನೆ ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಅದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ಮುಖ್ಯ. ಕೇವಲ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
- ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಹೊರೆ ಬಿಲ್ಡರ್ ಮೇಲೆ: ಮನೆ ವ್ಯವಹಾರ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಿಲ್ಡರ್ ವಾದಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬಿಲ್ಡರ್ಗಳ ಮೇಲಿದೆ.
- ಬಾಡಿಗೆ = ವ್ಯಾಪಾರ ಅಲ್ಲ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗದ ಹೊರತು, ಅವನು ‘ಗ್ರಾಹಕ’ನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ತೀರ್ಪಿನ ಪರಿಣಾಮ ಏನು?
ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಈ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ‘ಗ್ರಾಹಕರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮತ್ತೆ NCDRC ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈಗ ಬಿಲ್ಡರ್ ನೀಡಿದ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ದಂಡಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)
❓ ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವಾ?
ಉತ್ತರ: ಇಲ್ಲ. ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವಂತೆ, ಕೇವಲ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
❓ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಮನೆ ಇದ್ದರೆ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದೇ?
ಉತ್ತರ: ಹೌದು. ಮನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಹೂಡಿಕೆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗದ ಹೊರತು, ನೀವು ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಬರುತ್ತೀರಿ.
❓ ಮನೆ ವ್ಯವಹಾರ ಉದ್ದೇಶದ್ದು ಎಂದು ಯಾರು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು?
ಉತ್ತರ: ಬಿಲ್ಡರ್ ಅಥವಾ ಡೆವಲಪರ್ವೇ ಇದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು. ಮನೆ ಮಾಲೀಕರ ಮೇಲೆ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
❓ ಬಿಲ್ಡರ್ ವಿಳಂಬ ಮಾಡಿದರೆ ಬಾಡಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಉತ್ತರ: ಹೌದು. ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಬಿಲ್ಡರ್ ವಿಳಂಬ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದರೆ ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕೇಳಬಹುದು.
⚠️ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚನೆ
ಈ ಮಾಹಿತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅರಿವಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಅರ್ಹ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.
“ಮಾಧ್ಯಮ ಒಂದು ಶಕ್ತಿ – ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಸುದ್ದಿಯೇ ನಮ್ಮ ಧ್ಯೇಯ” ಎಂಬ ಧೋರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಾನು 7 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳವರೆಗೆ, ನಿಖರವಾದ ವರದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೇ ಒದಗಿಸಲು ನಮ್ಮ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕತೆ ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಗಳಾಗಿದ್ದು, truth-first journalism ನಮ್ಮ ಧ್ಯೇಯ.
